Mide Balonu 2026: Allurion (Elipse) Yutulabilir, Orbera / BIB Endoskopik, Spatz3 Ayarlanabilir ve ReShape Duo Balonlarının Endikasyon, Yerleştirme, 4 Aşamalı Diyet, Kilo Kaybı, Komplikasyon ve GLP-1/GIP Kombinasyonu Rehberi

Mide balonu (intragastrik balon); endoskopik veya yutulabilir kapsül yoluyla mideye yerleştirilen ve içine salin ± metilen mavisi (ya da hava) ile 400-700 mL hacimde şişirilen medikal cihazdır. Doluluk hissi oluşturur, mide boşalma süresini uzatır, iştah hormonlarını (ghrelin, PYY, GLP-1) modüle eder ve alınan günlük kalori miktarını azaltır. Bariatrik cerrahi değildir — geçici (4-12 ay), geri dönüşlü, minimal invazivdir ve herhangi bir anatomik değişiklik yaratmaz. 2026 IFSO/ASGE/ASMBS konsensuslarına göre BMI 27-40 arası, yaşam tarzı + farmakoterapi tedavilerine yeterli yanıt vermeyen uygun hastalarda tek başına ya da bariatrik cerrahi öncesi köprüleme amacıyla önerilir.

İlgili rehberler: Allurion (Elipse) mide balonu, Elipse balon detayları, yutulabilir mide balonu, ayarlanabilir mide balonu, endoskopik mide balonu, 6 aylık mide balonu, 12 aylık mide balonu.

• Mekanik doluluk: Mide hacminin %30-50'sini kaplayarak fiziksel tokluk oluşturur.
• Gecikmiş mide boşalması: Yemek sonrası tokluk süresini uzatır (gastrik akkomodasyon artışı).
• Hormonal modülasyon: Ghrelin (açlık hormonu) azalır; PYY, GLP-1, kolesistokinin (tokluk hormonları) artar.
• Vagal yol modülasyonu: Mide gerilimi ile vagal aferent sinyaller yoluyla merkezi tokluk hissi.
• Davranışsal etki: Bulantı ve erken doluluk hissi; yemek yeme davranışının yeniden yapılandırılmasına fırsat verir.
• Aşamalı öğrenme: 4-12 ay boyunca hasta düşük porsiyonlu, yüksek proteinli, yavaş yeme alışkanlığı kazanır — kalıcı davranış değişikliği için pencere sağlar.

İlk mide balonu (Garren-Edwards Gastric Bubble) 1985'te geliştirildi; ancak yüksek komplikasyon oranı nedeniyle 1988'de piyasadan çekildi. 1991'de daha yumuşak silikon Orbera (BIB) balonu tanıtıldı ve 2015'te FDA onayı aldı. 2016 sonrasında Spatz3 (ayarlanabilir), ReShape Duo (çift balon), Obalon (yutulabilir çok balon) ve 2018'de Allurion (Elipse — endoskopisiz yutulabilir) piyasaya sürüldü. 2020-2025 arası bariatrik endoskopi hızla büyüdü; küresel çapta yıllık >100.000 balon uygulaması yapılmaktadır. 2025 IFSO/ASGE pozisyon güncellemesi; balonun standardize protokoller (postballoon GLP-1/GIP dahil) ile uygulanmasını, deneyimli bariatrik endoskopi merkezlerinde yapılmasını ve tek başına değil kapsamlı obezite programının parçası olarak değerlendirilmesini önerir.

2026 klinik pratikte kullanılan başlıca mide balonu tipleri ve öne çıkan özellikleri:

• Allurion (Elipse): Yutulabilir kapsül, endoskopi yok, 16 hafta, %13-15 TBWL, kendiliğinden söner.
• Orbera / BIB: Endoskopik yerleştirme + çıkarma, 6 ay, %11-15 TBWL, en uzun klinik deneyime sahip.
• Spatz3: Endoskopik + ayarlanabilir hacim, 8-12 ay, %15-22 TBWL, en yüksek kilo kaybı.
• ReShape Duo: Çift balon, 6 ay, %8-11 TBWL, ABD'de çekildi, sınırlı kullanım.
• Obalon: Üç yutulabilir gaz balonu, ABD'de çekildi.

Allurion (Elipse); dünyanın ilk ve tek FDA/CE onaylı, endoskopi gerektirmeyen yutulabilir mide balonudur. Kapsül su ile yutulur; kateter üzerinden salin (550 mL) ile şişirilir; kateter çekilir. 16 hafta (yaklaşık 4 ay) mide içinde kalır; zaman içinde otomatik açılan valf ile söner ve bağırsak yoluyla atılır. Endoskopi ve sedasyon gerektirmediği için ambulatuvar (poliklinik) şartlarda 20-30 dk'da uygulanabilir. Ortalama %13-15 TBWL sağlar; ENLIGHTEN ve AUDIT-IT çalışmalarında yüksek memnuniyet ve düşük ciddi komplikasyon oranı (%0.1-0.3) bildirilmiştir. Ayrıntı: Allurion rehberi.

Orbera (BIB — Bioenterics Intragastric Balloon); klinik pratikte en uzun deneyime sahip endoskopik mide balonudur. Sedasyon altında endoskopik yerleştirme; salin (400-700 mL) ile şişirme; 6 ay mide içinde kalır; sonrasında endoskopik olarak çıkarılır. Ortalama %11-15 TBWL sağlar. IB005 pivotal çalışma ve dünya çapında >300.000 hasta gerçek dünya verisi mevcut. Silikonun yumuşak yapısı sayesinde mukozal erozyon riski düşüktür. Ciddi komplikasyon oranı %1-3, mortalite %0.03-0.1.

Spatz3; hacmi endoskopi ile azaltılıp arttırılabilen tek ayarlanabilir mide balonudur. 8-12 ay süreyle mideye yerleştirilir; başlangıç hacmi 400-500 mL, plato veya intolerans durumunda 3-6. ayda 100-250 mL azaltma/arttırma yapılabilir. Ortalama %15-22 TBWL (en yüksek balon kilo kaybı) ve daha uzun takip süresi ile balon sonrası kilo geri alımını azaltır. Ciddi komplikasyon oranı %1-3; ayarlama işlemi ek endoskopi gerektirir. Ayrıntı: Ayarlanabilir mide balonu rehberi.

ReShape Duo; iki bağlı silikon balondan oluşur (450 mL + 450 mL); mideye endoskopik yerleştirilir; 6 ay kalır. Ortalama %8-11 TBWL sağlar; teorik avantajı çift balonun mideye daha uygun yerleşmesi ve migrasyon riskini azaltmasıdır. ABD'de 2018'de üretimden çekilmiştir; bazı ülkelerde sınırlı kullanım devam etmektedir. Obalon; üç adet yutulabilir gaz balonudur (250 mL/kapsül), 6 ay kalır, ABD'de çekildi. Heliosphere BAG; hava balonu (Fransa), sınırlı kullanım. Türkiye ve Avrupa pratiğinde günümüzde en yaygın kullanılanlar Allurion, Orbera ve Spatz3'tür.

• BMI 27-40 kg/m², 18-65 yaş, yaşam tarzı + farmakoterapi tedavisi ile yeterli kilo kaybı sağlayamamış hastalar.
• BMI 40-50 süper obezitede bariatrik cerrahi öncesi 3-6 aylık köprüleme (preop kilo kaybı, karaciğer küçültme, anestezik risk azaltma).
• Bariatrik cerrahi istemeyen, uygun olmayan veya kontrendike hastalar.
• Kilo kaybı sağlanması durumunda gerileme potansiyeli olan komorbiditeler (hipertansiyon, tip 2 diyabet, MASH, OSA, PCOS).
• Sekonder obezite tedavisi (Cushing, hipotiroidi vb. tedavisi sonrası kalıcı kilo fazlalığında).
• Adölesan (14-17 yaş) — seçilmiş vakalarda çok merkezli değerlendirme ile IFSO 2025 tarafından önerilir.
• Bariatrik cerrahi sonrası kilo geri alımı (revizyon adayı olmayan hastalarda köprüleme amacıyla, sınırlı endikasyon).

Mutlak: Aktif GİS ülseri, geniş hiatal herni (>5 cm), Barrett/displazi, ciddi GÖRH (LA C/D), gebelik ve emzirme, koagülopati veya antikoagülan kullanımı, aktif malignite (GİS), önceki bariatrik cerrahi (Allurion hariç seçilmiş vakalarda), ciddi psikiyatrik hastalık, aktif madde/alkol bağımlılığı, kontrol edilmemiş yeme bozukluğu (BED), balon materyaline alerji, kompliyansi olmayan hasta. Rölatif: Kontrolsüz H. pylori enfeksiyonu (önce eradikasyon), NSAİİ kullanımı, orta hiatal herni (3-5 cm), geçirilmiş GİS cerrahisi, ciddi kronik böbrek/karaciğer hastalığı, uzun QT sendromu (antiemetik seçimi).

Standart değerlendirme: ayrıntılı öykü + fizik muayene, BMI ve vücut kompozisyon analizi, metabolik değerlendirme, üst GİS endoskopisi (endoskopik balonlarda; hiatal herni, GÖRH, ülser, Barrett, H. pylori), baryumlu üst GİS grafisi (yutulabilir balonda seçilmiş vakalarda), tam biyokimya + mikronütrient paneli, tiroid, HbA1c, karaciğer fonksiyonu, kardiyolojik değerlendirme (gerekirse), OSA taraması, endokrin + psikiyatrik değerlendirme, BED taraması ve beslenme değerlendirmesi.

IFSO 2025 balon konsensusu; her hastanın multidisipliner konseyde değerlendirilmesini önerir. Ekipte; bariatrik endoskopist / gastroenterolog, obezite hekimi (endokrinolog veya bariatrik iç hastalıkları uzmanı), diyetisyen, psikolog ve anestezist bulunmalıdır. Konsey; balon endikasyonunu, balon tipini, kontrendikasyonları, davranış-diyet-egzersiz programını, postballoon farmakoterapi planını ve alternatifleri (bariatrik cerrahi, GLP-1/GIP monoterapi) tartışır ve karar verir.

Endoskopik balonlarda (Orbera, Spatz3, ReShape); hafif-orta sedasyon veya kısa genel anestezi altında endoskopik olarak mide gövdesine yerleştirilir. Adımlar: (1) endoskopik değerlendirme (hiatal herni, ülser, GÖRH), (2) balonun endoskop ile eş zamanlı mideye ilerletilmesi, (3) kateter üzerinden salin ± metilen mavisi ile 400-700 mL şişirme, (4) kateter çekilmesi ve balon pozisyonunun doğrulanması, (5) uyandırma ve gözlem odasında 1-2 saat izlem. Uygulama 15-30 dk sürer; genelde aynı gün taburculuk.

Allurion (Elipse); endoskopi gerektirmez. Adımlar: (1) hasta hafif sedasyon ile kapsülü su ile yutar (kateter ağızdan dışarı sarkar), (2) floroskopi veya röntgen ile kapsül pozisyonu doğrulanır (mide fundusunda), (3) kateter üzerinden salin (550 mL) ile balon şişirilir, (4) valf otomatik kapanır, (5) kateter yavaşça çekilir, (6) pozisyon doğrulaması için kontrol röntgeni, (7) gözlem odasında 1-2 saat izlem. Uygulama 20-30 dk sürer; aynı gün taburculuk. Endoskopi ve genel anestezi olmaması hastalar için konforludur.

İlk 3-7 gün; en zorlu dönemdir. Bulantı (%80-90), kusma (%50-70), karın ağrısı-kramp (%40-60), reflü (%20-40) sıktır. Yönetim standart protokolü: (a) proton pompa inhibitörü (PPI) günde 2 kez, (b) antiemetik (ondansetron 8 mg 3x1, gerektiğinde aprepitant 125-80-80 mg), (c) antispazmodik (hyoscine, metoklopramid — dikkatli), (d) IV sıvı ve elektrolit desteği (ilk 24-48 saat gerektiğinde), (e) berrak sıvı kısıtlaması (küçük yudumlar, buz kübü), (f) uyku başı yükseltme (reflü için). Semptomlar 5-14 günde geriler. Kontrol edilemeyen kusma, dehidratasyon veya sürekli karın ağrısı; balon intoleransı sinyalidir — nadiren erken çıkarma gerekebilir.

• Aşama 1 (0-5 gün) — Berrak sıvı: Su, açık çay, elektrolit çözeltisi, şekersiz jölesi. Günlük ≥1.5 L.
• Aşama 2 (5-14 gün) — Tam sıvı: Yağsız süt, sulu çorba, protein tozu (whey/pea), laktozsuz yoğurt. 60-80 g/gün protein.
• Aşama 3 (2-4 hafta) — Püre / yumuşak: Kıyılmış tavuk, balık, yumurta, avokado, sebze püresi, hümus. 80 g/gün protein.
• Aşama 4 (4+ hafta) — Normal katı: Yavaş, iyi çiğneme (20+ dk yemek süresi), yüksek proteinli akdeniz tipi diyet.

Kurallar: (a) sıvılar öğün aralarına alınmalı — yemekle birlikte içmek balonun etrafından hızlı boşalmaya yol açar, (b) alkol, karbonatlı içecek, yüksek şekerli içecek yasaktır, (c) sigara ve NSAİİ kullanılmamalıdır, (d) günlük ≥1.5-2 L sıvı, ≥80 g protein hedeflenir. Ayrıntı: bariatrik diyet, protein ağırlıklı beslenme.

Balon takıldıktan 2 hafta sonra; haftada ≥150 dk orta yoğunluklu aerobik (yürüyüş, bisiklet, yüzme) + 2-3 gün direnç egzersizi önerilir. Bariatrik yaş+ egzersiz programları ve strüktürlü davranış tedavisi (CBT); kilo kaybı sonuçlarını %30-40 artırır. Uyku hijyeni (7-9 saat), stres yönetimi ve BED tedavisi kilo koruma için kritiktir. Ayrıntı: obezite egzersiz programı.

Her ay diyetisyen + psikolog seansı, aylık kilo-BMI-bel çevresi ölçümü, davranış günlüğü değerlendirmesi. 3. ve 6. ayda endokrin/metabolik değerlendirme (HbA1c, lipid, karaciğer fonksiyonu, mikronütrient). Kilo kaybı ilk 3 ayda hızlı, 4-6. ayda yavaşlar; 6. ayda beklenen %10-17 TBWL. Yetersiz kilo kaybı (%TBWL <%5, 3. ay) durumunda protokol revizyonu (diyet, egzersiz, davranış); Spatz3'te hacim artırımı; ek farmakoterapi (GLP-1) değerlendirilir.

Spatz3 ayarlama; kısa endoskopik işlemle 3-6. ayda yapılır. Endikasyonlar: (a) plato (kilo kaybı durdu) — hacim +100-250 mL arttırılır; (b) belirgin intolerans (kusma, karın ağrısı, reflü) — hacim -100-200 mL azaltılır. Ayarlama sonrası 3-7 gün geçici bulantı olabilir; PPI + antiemetik verilir. Ayarlama; Spatz3'ün diğer balonlara belirgin klinik avantajıdır ve daha uzun tedavi süresi ile daha yüksek TBWL (%15-22) sağlar.

Endoskopik balonlarda süre sonunda (Orbera 6 ay, Spatz3 8-12 ay, ReShape 6 ay) çıkarma işlemi; sedasyon veya kısa genel anestezi altında yapılır. Adımlar: (1) endoskopik değerlendirme (mukozal erozyon, ülser, migrasyon), (2) balon iğneyle delinerek salin aspire edilir, (3) sönmüş balon özel forceps/ grasper ile ağzından çıkarılır. İşlem 20-40 dk sürer; aynı gün taburculuk. Komplikasyon <%1 (özofageal irritasyon, geçici disfaji).

Allurion (Elipse); 16 hafta sonra kendiliğinden sönme mekanizması olan tek balondur. Zaman içinde açılan valf ile içindeki salin sıvısı bağırsağa boşalır; sönmüş balon 1-4 gün içinde bağırsak yoluyla vücuttan atılır. Hastaların çoğu bunu fark etmez veya hafif ishal olarak yaşar. Nadir durumlarda; balonun bağırsakta takılıp obstrüksiyona neden olması (%0.1-0.3) — cerrahi/endoskopik girişim gerektirir. Bu nedenle Allurion sonrası 16. haftada kontrol röntgeni ve klinik değerlendirme önerilir.

• Allurion (Elipse): 16 haftada %13-15 TBWL (100 kg hastada 13-15 kg).
• Orbera / BIB: 6 ayda %11-15 TBWL.
• Spatz3: 8-12 ayda %15-22 TBWL (en yüksek).
• ReShape Duo: 6 ayda %8-11 TBWL.
• 12 ay sonunda kilo koruması: %60-75 hastada; kalan %25-40 hastada 12-24 ayda %25-50 geri alım.
• Postballoon GLP-1/GIP eklenmesi: 12-24 ay kilo koruması %70-85'e çıkar.
• Komorbidite: HbA1c ortalama %0.5-1.2 azalma, hipertansiyon %25-40 remisyon, MASH steatoz gerilemesi %30-50, OSA hafif-orta düzelme.

Balon; geçici, minimal invaziv, düşük komplikasyonlu ancak kilo kaybı sınırlı (%10-22 TBWL) ve geri alım riski yüksek bir seçenektir. Bariatrik cerrahi (tüp mide, gastrik bypass, SADI-S) kalıcı, daha yüksek kilo kaybı (%25-35 TBWL) ve tip 2 diyabet remisyonu (%60-90) sağlar; ancak invaziv, kalıcı ve komplikasyon oranı daha yüksektir. Karar; BMI, komorbidite profili, hasta tercihi, uyum ve merkez deneyimine göre multidisipliner konseyde alınır.

GLP-1 (semaglutid 2.4 mg — STEP çalışmaları) ve GLP-1/GIP (tirzepatid 15 mg — SURMOUNT çalışmaları) farmakoterapileri; balon ile karşılaştırılabilir veya daha yüksek kilo kaybı sağlar: semaglutid 68 haftada %15 TBWL, tirzepatid 72 haftada %20-22 TBWL, retatrutid 48 haftada %24 TBWL. İlaç tedavisi; ömür boyu kullanılmalıdır (kesildiğinde 2/3 kilo geri alınabilir); balon ise geçicidir. Yeni yaklaşım; balon + GLP-1/GIP kombinasyonudur.

2025-2026 IFSO/EASO/ADA kılavuzları; balon takılan hastalarda balonun 3. ayından itibaren veya balon çıkarıldıktan hemen sonra düşük dozdan başlayarak GLP-1 (semaglutid 2.4 mg) veya GLP-1/GIP (tirzepatid 15 mg) farmakoterapisi eklenmesini güçlü şekilde önerir. Bu strateji ile; (a) balon süresinde ek %3-6 TBWL kazanılır, (b) postballoon kilo koruması %70-85'e çıkar, (c) tip 2 diyabet, hipertansiyon, MASH gibi metabolik hedeflere ek fayda sağlanır. GLP-1 dozunun titrasyonu; bulantı ve mide boşalması yavaşlaması açısından yakın takiple yapılır. Ayrıntı: GLP-1 tedavileri, tirzepatid, semaglutid.

Sık yan etkiler (%20-90): Bulantı, kusma, karın ağrısı, reflü, geğirme, ağız kokusu, dehidratasyon, halsizlik, kabızlık — ilk 1-2 haftada belirgin, 3. haftadan sonra geriler. Nadir ciddi komplikasyonlar (%1-3): balon migrasyonu ve bağırsak obstrüksiyonu (%0.1-0.9), spontan söngeleme (özellikle Orbera; %2-5), mide perforasyonu (<%0.1), GİS kanaması, aspirasyon pnömonisi, akut pankreatit (Allurion'da nadir raporlanmıştır), ciddi dehidratasyon-akut böbrek yetmezliği. Mortalite; büyük serilerde %0.03-0.1 (deneyimli merkez ve doğru endikasyonla).

2025 IFSO ve ASMBS pediatrik obezite güncellemesi; 14-17 yaş adölesanlarda seçilmiş vakalarda (BMI ≥95. persentil + ciddi komorbidite veya BMI ≥120. persentil) mide balonu uygulamasını önerir. Karar; çok merkezli pediatrik obezite kurulu, adölesan bariatrik cerrahi programı, aile ve psikolojik destek varlığına bağlıdır. Adölesanlarda 6 aylık Orbera veya 16 haftalık Allurion uygulanabilir; postballoon davranış tedavisi ve gerektiğinde onaylı GLP-1 (liraglutid, semaglutid — 12+ yaş için FDA/EMA onaylı) eklenir.

Süper obezite (BMI 40-50) veya hiper-obezite (BMI ≥50) hastalarında bariatrik cerrahi öncesi 3-6 aylık mide balonu; (a) 10-25 kg preop kilo kaybı, (b) karaciğer volümünün %20-30 küçülmesi (laparoskopik cerrahi için sahayı açar), (c) anestezik risk (OSA, kardiyopulmoner) azaltma, (d) perioperatif komplikasyon oranını azaltma sağlar. IFSO 2025 yüksek riskli süper obezitede balonu köprüleme amacıyla güçlü şekilde önerir.

Balon çıkarıldıktan sonra 6-12 ay yapılandırılmış davranış + GLP-1/GIP farmakoterapi programı; kilo korumasının anahtarıdır. Yıllık takip: kilo-BMI-bel çevresi, HbA1c, lipid, karaciğer fonksiyonu, mikronütrient. Kilo geri alımı olan hastalarda; (a) davranış + farmakoterapi güçlendirmesi, (b) tekrar balon uygulaması (12+ ay ara ile), (c) bariatrik cerrahi (BMI ≥35 + komorbidite veya ≥40) değerlendirilir. Bazı hastalarda 2-3 döngü Allurion (2×16 hafta, 12 ay ara ile) uygulaması yapılmaktadır; sonuçlar ümit vericidir.

Mide balonu; yıllık ≥50 balon uygulaması yapan bariatrik endoskopi merkezlerinde, deneyimli endoskopist (Orbera/Spatz3 sertifikalı veya Allurion sertifikalı), multidisipliner ekip (obezite hekimi, diyetisyen, psikolog, anestezist) ile uygulanmalıdır. Merkezde 7/24 komplikasyon yönetimi, endoskopik acil hazırlık, hastane desteği ve postballoon farmakoterapi programı standart olmalıdır. Deneyimli bir merkez ve endoskopist için: klinikuzmani.com.tr üzerinden bariatrik endoskopi merkez ve uzman listesine ulaşabilirsiniz.

Özet: Mide balonu; BMI 27-40 hastalar için geçici, geri dönüşlü, minimal invaziv ve düşük komplikasyonlu bir endoskopik bariatrik tedavidir. Allurion (yutulabilir), Orbera (endoskopik), Spatz3 (ayarlanabilir) 2026'da en yaygın kullanılan üç seçenektir. Ortalama %10-22 TBWL sağlar; postballoon GLP-1/GIP farmakoterapi ile 12-24 aylık kilo koruması %70-85'e ulaşabilir. Bariatrik cerrahi öncesi köprüleme, adölesan obezite ve komorbidite yönetimi gibi seçilmiş endikasyonlarda değerli bir araçtır. Doğru endikasyon, deneyimli merkez, multidisipliner takip ve ömür boyu obezite yönetimi anlayışıyla en iyi sonuçlar elde edilir.