Kilo verme botoksu; mide düz kaslarına gastroskopi eşliğinde 300–500 IU botulinum toksin A enjekte ederek mide boşalmasını geciktiren, ghrelin salınımını baskılayan ve iştahı azaltan minimal invaziv bir endoskopik bariatrik tedavidir. BMI 27–35 aralığındaki hastalarda 4–6 aylık geri dönüşümlü etki penceresinde ortalama %6–12 TBWL sağlar. Bu 24 bölümlük rehber; aday seçimi, doz standartları, prosedür adımları, sequential GLP-1 köprüleme, komplikasyon yönetimi ve tekrar seans stratejilerini kapsamaktadır.
Kilo verme botoksu (weight loss botulinum toxin injection); kozmetik botoksla aynı etken maddeyi (BoNT-A) kullanan fakat yüz mimik kasları yerine mide düz kaslarını hedefleyen minimal invaziv bir endoskopik bariatrik tedavi (EBT) yöntemidir. 2000'lerin başında Türk ve İtalyan gastroenterologların pilot çalışmalarıyla klinik gündeme girmiş; 2010–2015 sonrası doz protokollerinin standardize edilmesiyle dünya çapında hızla yaygınlaşmıştır. 2026 itibarıyla dünya genelinde yıllık 250.000'in üzerinde uygulama yapılmakta olup, prosedür EBT ailesinin en az invaziv, en kısa süreli ve en düşük komplikasyon oranına sahip varyantı olarak kabul edilmektedir. 2026 ASGE Endoskopik Bariatrik Tedaviler Kılavuzu, kilo verme botoksunu BMI 27–35 aralığındaki hastalarda "köprüleme ve yardımcı tedavi" başlığı altında Grade 2B öneri düzeyinde konumlandırmaktadır. Türkiye; klinik deneyim, yayın sayısı ve hasta hacmi açısından dünyada ilk üç ülke arasında yer almaktadır.
Klinik avantajları üç eksende özetlenir: (1) tamamen geri dönüşümlü — anatomik değişiklik yoktur, etki 4–6 ayda kendiliğinden geçer; (2) düşük risk profili — geniş serilerde ciddi advers olay %0.5'in altında raporlanır; (3) hızlı uygulanabilirlik — 15–25 dakikada endoskopik olarak tamamlanır, aynı gün taburculuk mümkündür. Dezavantajı; etki süresinin kısıtlı olması ve tek başına uygulandığında uzun vadeli kilo kaybının sürdürülememesidir. Bu nedenle 2026 IFSO "sequential therapy" modeli, kilo verme botoksunu başlatıcı bir tetikleyici olarak konumlandırır ve etki penceresi sonunda GLP-1/GIP reseptör agonistleri (semaglutid, tirzepatid) ile köprüleme yapılmasını önerir. Bu model, tek başına botoksla elde edilen %6–12 TBWL'yi 24 ay sonunda %15–20 TBWL'ye taşıyabilmektedir.
Botulinum toksin A (BoNT-A), Clostridium botulinum bakterisinin ürettiği 150 kDa'lık zincirli bir nörotoksindir. Ağır ve hafif zincirden oluşur; hafif zincir SNAP-25 proteinini kesen çinko-endopeptidaz aktivitesi taşır. Kolinerjik sinir uçlarındaki SNAP-25'in enzimatik olarak kesilmesi, asetilkolin veziküllerinin membrana füzyonunu engeller ve nöromüsküler kavşakta ileti geri dönüşümlü olarak bloke olur. Mide düz kaslarına submukozal-müsküler plana enjekte edildiğinde üç düzeyde etki oluşur:
Bu üç mekanizma birlikte, spontan enerji alımında günde 500–800 kcal azalma yaratır. Yapılandırılmış diyet ve egzersiz uyumu ile birleştiğinde 4 ay sonunda ortalama 8–14 kg kilo kaybı sağlanır. Etkinin geri dönmesi SNAP-25 proteininin nöronda yeniden sentezlenmesi ve yeni sinir uçlarının rejenerasyonu (sprouting) ile ilişkilidir; bu süreç 4–6 ay içinde tamamlanır.
Kesin endikasyonlar:
Görece endikasyonlar: 65–70 yaş arası bireyler, kontrol altında hafif GERD, planlanan gebelik öncesi kilo optimizasyonu, GLP-1'e intolerans veya erişim güçlüğü, mide balonu çıkarımı sonrası devam eden iştah kontrolü ihtiyacı, medya/etkinlik kaynaklı kısa vadeli hedefler için başlangıç desteği.
Mutlak kontrendikasyonlar:
Görece kontrendikasyonlar: Zorunlu aminoglikozid antibiyotik kullanımı, myastenik durumu tetikleyebilecek başka ilaç kombinasyonları, önceki başarısız botoks uygulaması (tolerans ihtimali), motivasyon yetersizliği, takip garantisinin olmaması, ciddi anksiyete-depresyon dekompansasyonu.
Laboratuvar: Tam kan sayımı, biyokimya (glukoz, HbA1c, üre, kreatinin, ALT, AST, GGT, ALP, bilirubin, albümin), lipid paneli, TSH, sT4, ferritin, B12, D3, folat, HOMA-IR, koagülasyon (PT/INR/aPTT), doğurgan kadınlarda gebelik testi.
Endoskopi: Diagnostik EGD mutlaktır. Özofagus, mide ve duodenumun sistematik incelemesi; H. pylori araştırması ve pozitifse 14 günlük dörtlü eradikasyon; mide mukozasında ülser, erozyon, polip veya malignite şüphesi taraması; hiatus hernisi ve reflü işaretlerinin değerlendirmesi.
Kardiyopulmoner: EKG, gerekli hastalarda ekokardiyografi, STOP-BANG anketi ile OSAS taraması, yüksek riskli olgularda polisomnografi.
Psiko-sosyal: Yeme davranışı değerlendirmesi (TFEQ-R21, EDE-Q, BES), depresyon-anksiyete taraması (PHQ-9, GAD-7), motivasyonel görüşme, CBT-E yönlendirmesi.
Beslenme: 3 günlük gıda günlüğü analizi, vücut kompozisyonu (BIA veya DEXA), bazal metabolizma hızı, gıda-duygu haritalaması.
Faz 1 — Berrak Sıvı (Gün 1): Ilık su, açık çay, süzülmüş et suyu, şekersiz elektrolit; hedef 1500 mL.
Faz 2 — Tam Sıvı (Gün 2): Yoğurt, süzme sebze çorbaları, laktozsuz protein shake (20 g/porsiyon), yumurta akı püresi. Günlük 40–60 g protein.
Faz 3 — Yumuşak Katı (Gün 3–7): Haşlanmış yumurta, humus, avokado, buharda balık, yumuşak peynir, yulaf lapası. Öğün başına 150–200 kcal.
Faz 4 — Normal Katı (Hafta 2–24): Öğün başına 200–250 kcal, 25–30 g protein. Sıvı-katı ayrımı zorunlu. Karbonatlı içecek, alkol, yüksek fruktoz yasak. Günlük hedef: 1200–1400 kcal, 90–100 g protein, 25–30 g lif, 2 L su.
Öğün stratejisi: 3 ana + 2 ara öğün. Her öğüne 25–30 g yüksek biyolojik değerli protein (yumurta, tavuk, balık, süzme peynir, whey isolate). Kompleks, düşük glisemik indeksli karbonhidrat. Zeytinyağı, avokado, yağlı balık, chia, keten tohumu bazlı sağlıklı yağlar. Fermente süt ürünleri ve prebiyotik lif ile mikrobiyota desteği.
Hafta 1: Sadece hafif yürüyüş (10–15 dk × 2/gün). Ağır kaldırma, sıçrama ve karın basıncı artıran aktiviteler yasak.
Hafta 2–4: Haftada 150 dk orta yoğunluklu aerobik + direnç antrenmanı başlangıcı (2 set × 12 tekrar, majör kas grupları).
Ay 2–6: Haftada 200–250 dk aerobik + 3 seans direnç antrenmanı. HIIT tolere edilirse haftada 1 seans. Direnç antrenmanı; kas kütlesi koruması ve dinlenme metabolik hızını korumak için kritiktir; toksin etkisi geçtikten sonra kilo geri alımını azaltan en güçlü bağımsız değişkendir.
Erken (0–72 saat): Hafif bulantı-kusma (%15–20), epigastrik dolgunluk (%25–30), boğaz ağrısı (%40), minör mukozal kanama (<%2).
Geç (1–14 gün): Geçici disfaji (<%1), hafif transaminaz yükselmesi (<%3), konstipasyon (%20).
Nadir ciddi (<%0.5): Alerjik reaksiyon / anafilaksi, sistemik botulinizm benzeri semptomlar, perforasyon (çok nadir).
Yönetim: geçici semptomlar destek tedavisiyle düzelir; sistemik botulinizm şüphesinde acil yatış, botulinum antitoksin ve solunum desteği; perforasyon şüphesinde acil cerrahi konsültasyon.
Kombine 24 aylık kilo kaybı %15–20 TBWL'ye ulaşır ve tek başına botoks veya tek başına GLP-1 kullanımına göre üstün sonuçlar verir.
Yeterli protein alımı (1.2–1.5 g/kg/gün) ve haftada 3 seans direnç antrenmanı yapılmazsa kayıp kütlenin %25–30'u yağsız dokudan olabilir. 2026 EASO kılavuzu; baseline, 3. ay ve 6. ayda BIA veya DEXA ile vücut kompozisyon takibini şart koşar. Hedef: toplam kaybın %75–80'i yağdan olmalı, yağsız kas kaybı %10'un altında tutulmalıdır.
Kilo verme botoksu tercih edilir: Hızlı ve az invaziv seçenek isteyenler, yabancı cisim tolere edemeyecek profil, kısa süreli tetik (4–6 ay), yüksek reflü riski, aktif iş yaşamı, düşük bulantı toleransı, hızlı işe dönüş isteyenler.
Mide balonu tercih edilir: Daha yüksek kilo kaybı hedefi (%12–17 TBWL), 6–12 aylık uzun etki penceresi, cerrahi öncesi hepatik steatoz azaltma (BMI >45), somut yabancı cisim motivasyonu.
ESG tercih edilir: Daha kalıcı anatomik hacim azalması hedefleyen, BMI 30–40 aralığında, cerrahiden kaçınan ancak uzun vadeli (18–24 ay) %15–20 TBWL isteyen hastalar.
Kilo verme botoksu tekrarlanabilir bir tedavidir. İlk uygulama sonrası 4. ayda yanıt değerlendirmesi yapılır. Yeterli kilo kaybı sağlanmış (≥%5 TBWL) ancak kilo geri alımı başlıyorsa 6–9 ay sonra ikinci seans planlanır. Ardışık uygulamalarda immünojenite riskini azaltmak için Xeomin tercih edilebilir. Yaşam boyu maksimum 3–4 seans önerilir; sonrasında yanıt azalır ve alternatif tedaviler (ESG, balon, cerrahi) değerlendirilir.
Kilo verme botoksu tek başına değil, bir "başlangıç tetikleyicisi" olarak kullanılmalıdır. Uzun vadeli başarı; farmakoterapi + davranışsal terapi + egzersiz + düzenli takip dörtlüsüne bağlıdır.
ASGE Guidelines on Endoscopic Bariatric Therapies 2025; IFSO Consensus Statement on Gastric Botulinum Toxin Therapy 2026; ASMBS Position Statement on Sequential Endoscopic Therapies 2026; EASO Obesity Care Model 2026; Cochrane Systematic Review — Endoscopic Interventions for Obesity (2025 update); Turkish Society of Gastroenterology Consensus 2026 — EBT.
Kilo verme botoksu; kozmetik botoksla aynı etken maddeyi (botulinum toksin A — BoNT-A) kullanan, ancak cilt altına değil gastroskopi eşliğinde midenin antrum, korpus ve fundus düz kaslarına submukozal-müsküler plana enjekte edilen minimal invaziv bir endoskopik bariatrik tedavi (EBT) yöntemidir. Toksin, kolinerjik sinir uçlarındaki SNAP-25 proteinini enzimatik olarak keserek asetilkolin salınımını 4–6 ay süreyle geri dönüşümlü bloke eder. Bu blokaj üç düzeyde çalışır: (1) antral peristaltizm yavaşlar ve gastrik boşalma T½ değeri 30 dakikadan 120–180 dakikaya uzar; (2) fundal P/D1 hücrelerinden salgılanan açlık hormonu ghrelin %30–40 azalır; (3) fundus tonu artarak erken doyma hissi tetiklenir. Sonuç olarak günlük spontan enerji alımı 500–800 kcal düşer. 2026 ASGE Endoskopik Bariatrik Tedaviler Kılavuzu bu uygulamayı BMI 27–35 kg/m² aralığındaki hastalarda Grade 2B öneri düzeyinde konumlandırmakta; ortalama %6–12 toplam vücut ağırlığı kaybı (TBWL) ve %0.5 altında ciddi advers olay oranı raporlamaktadır.
Doğru aday seçimi ve yapılandırılmış beslenme-egzersiz-davranış programıyla birleştirildiğinde 4 ay sonunda ortalama %6–12 TBWL kilo kaybı sağlanır. 2025–2026 sistematik derleme ve meta-analiz verilerine göre BMI 30–35 kg/m² aralığındaki hastalarda medyan kayıp 10–14 kg, fazla kilo kaybı (EWL) ise %25–40 seviyesindedir. Etki 5–10. günden itibaren hissedilmeye başlar, iştah azalması 2. haftada belirginleşir ve pik etki 4–8. hafta arasında yerleşir. HbA1c'de 0.4–0.7 puan düşüş, LDL kolesterolde %10–15 azalma, karaciğer yağlanmasında elastografi ile ölçülen %20–30 iyileşme beklenir. Ancak 4–6. aydan itibaren toksin etkisi geriler ve iştah normale döner; bu nedenle tek başına kullanıldığında 24. ay sonunda kilo geri alımı %55–70'e ulaşabilir. 2026 IFSO 'sequential therapy' modeliyle botoks + GLP-1/GIP kombinasyonu uygulandığında 24 aylık kilo koruma oranı %70'in üzerine çıkabilmekte, kümülatif kayıp %15–20 TBWL'ye ulaşabilmektedir.
İdeal aday profili: 18–65 yaş arası, BMI 27–35 kg/m², en az 6 aydır yaşam tarzı değişikliği ile <%5 kilo kaybı sağlayabilmiş, iştah kontrolü ana problem olan bireylerdir. Görece endikasyonlar: BMI 25–27 kg/m² + en az bir obezite ilişkili komorbidite (prediyabet, Tip 2 diyabet, hipertansiyon, dislipidemi, PCOS, NAFLD, OSAS), bariatrik cerrahi öncesi hepatik steatoz azaltma köprülemesi (BMI >40), mide balonu tolere edemeyecek profil (yabancı cisim intoleransı, aktif iş yaşamı, yüksek bulantı hassasiyeti), GLP-1 farmakoterapisine intolerans veya erişim güçlüğü. Ayrıca kısa vadeli hedefler (özel etkinlik, düğün, iş yaşamı optimizasyonu) için başlangıç tetikleyicisi olarak da tercih edilir. Mutlak kontrendikasyonlar: gebelik-emzirme, myastenia gravis, Lambert-Eaton sendromu, ALS ve diğer nöromüsküler kavşak hastalıkları, botulinum toksin alerjisi, aktif peptik ülser, erozif özofajit LA-C/D, mide malignitesi şüphesi, önceki sleeve/bypass/SADI-S cerrahisi, kontrolsüz koagülopati (INR >1.5, trombosit <80.000), aktif bulimia nervosa, dekompanse binge-eating disorder.
Kilo verme botoksu, endoskopi ünitesinde propofol bazlı monitörize anestezi (MAC) altında uygulanır. Hasta uyanıkken değil, sedasyon altında olduğu için işlem sırasında hiçbir ağrı hissetmez. Toplam işlem süresi 15–25 dakika, hastanede toplam kalış 3–4 saattir ve aynı gün taburculuk mümkündür. Adımlar: (1) 12 saat açlık sonrası IV yol açılır, PPI (pantoprazol 40 mg IV) ve antiemetik (ondansetron 8 mg IV) profilaksisi verilir; (2) Sedasyon başlatılır, nazal O₂, kapnografi, NIBP, SpO₂ ve EKG monitörizasyonu yapılır; (3) Diagnostik EGD ile mide sistematik değerlendirilir, patoloji dışlanır; (4) 100 IU'lık onabotulinumtoxinA (Botox®) flakonları 2 mL steril salin ile sulandırılır (50 IU/mL); (5) 23G × 4 mm sklerozan iğne endoskop çalışma kanalından ilerletilir; (6) Antrum-korpus bileşkesi (10 nokta), korpus büyük ve küçük kurvatur (10 nokta), fundus (5 nokta) olmak üzere toplam 20–25 noktaya, nokta başına 20–25 IU submukozal-müsküler plana yavaşça enjekte edilir; (7) Toplam doz 300–500 IU aralığındadır; (8) Kanama kontrolü sonrası hasta yan pozisyonda uyandırılır ve 3–4 saat gözlem sonrası berrak sıvı toleransıyla taburcu edilir. İşlem sonrası hafif boğaz ağrısı ve epigastrik dolgunluk 24–48 saat içinde geriler.
Botulinum toksin A'nın SNAP-25 proteinini bloke etme etkisi 4–6 ay içinde kademeli olarak geri döner. Bu süreçte nöronda yeni SNAP-25 sentezlenir, nöromüsküler kavşakta sinir uçlarının rejenerasyonu (sprouting) tamamlanır ve iştah normale döner. Etki penceresi: hafta 1–2 iştah azalması başlar, hafta 4–8 pik etki, hafta 12–16 platoya oturur, ay 4–6 arasında etki tedricen geriler. Bu nedenle etki tamamen geçmeden — genellikle 3.–4. ay arasında — sequential GLP-1/GIP köprüleme başlatılır (semaglutid 0.25 mg SC/hafta veya tirzepatid 2.5 mg SC/hafta titrasyonu). İlk uygulama sonrası 4. ayda yanıt değerlendirmesi yapılır: yeterli kilo kaybı (≥%5 TBWL) sağlanmış ve kilo geri alımı başlıyorsa 6–9 ay aralıkla ikinci seans planlanabilir. Ardışık seanslarda immünojenite riskini azaltmak için kompleks protein içermeyen incobotulinumtoxinA (Xeomin®) tercih edilebilir. Aynı hastada yaşam boyu maksimum 3–4 seans önerilir.
Kilo verme botoksu, tüm endoskopik bariatrik tedaviler arasında en yüksek güvenlik profiline sahiptir; ciddi advers olay oranı geniş serilerde %0.5'in altındadır. Sık ve geçici yan etkiler (3–7 gün içinde geriler): hafif bulantı-kusma (%15–20), epigastrik dolgunluk (%25–30), boğaz ağrısı (%40, endoskopiye bağlı), geğirme, hafif konstipasyon, karın krampları. Nadir yan etkiler: geçici disfaji (özofagusa toksin diffüzyonu, <%1), hafif transaminaz yükselmesi (<%3), sedasyona bağlı bulantı-hipotansiyon. Çok nadir ciddi komplikasyonlar: enjeksiyon noktasında minör mukozal kanama, hematom, alerjik reaksiyon/anafilaksi, sistemik botulinizm benzeri semptomlar (aşırı doz veya sistemik yayılım — generalize güçsüzlük, ptozis, disartri, disfaji, solunum zorluğu). İşlem sonrası ilk 48 saatte bu tabloların gelişmesi acil hastane başvurusu gerektirir. Aminoglikozid antibiyotikler, aminokinolinler (klorokin, hidroksiklorokin), kalsiyum kanal blokerleri ve magnezyum tuzları toksin etkisini artırabilir; işlemden 14 gün önce ve 2 hafta sonra hekim önerisiyle düzenlenmelidir.
12 saat açlık zorunludur; işlem sabahı berrak sıvı bile alınmamalıdır. Kan sulandırıcı ilaçlar (aspirin, klopidogrel, warfarin, DOAK) endoskopi ekibinin önerisiyle 3–7 gün önce kesilmelidir. Aminoglikozid antibiyotikler işlem tarihinden 14 gün önce durdurulur. Hipertansiyon ilaçları küçük bir yudum su ile alınabilir. Doğurgan yaştaki kadınlarda gebelik testi yapılır. Aktif üst solunum yolu enfeksiyonu varsa işlem 2 hafta ertelenir. Standart ön değerlendirme: tam kan sayımı, biyokimya (glukoz, HbA1c, üre, kreatinin, ALT/AST/GGT/ALP), lipid paneli, TSH, ferritin, B12, D3, koagülasyon (PT/INR/aPTT), EKG. Diagnostik EGD sırasında H. pylori taraması yapılır ve pozitifse 14 günlük dörtlü eradikasyon tedavisi tamamlanmadan botoks uygulanmaz. Psikiyatrik değerlendirme (PHQ-9, GAD-7, TFEQ-R21, BES anketleri) ve motivasyonel görüşme yapılır. Hasta işlem sonrası aynı gün araç kullanamayacağı için mutlaka refakatçi ayarlaması yapmalıdır.
Faz 1 — Berrak Sıvı (Gün 1): Ilık su, açık çay, süzülmüş et suyu, şekersiz elektrolit; hedef 1500 mL, buzlu içecek yok. Faz 2 — Tam Sıvı (Gün 2): Yoğurt (laktoz toleransı iyiyse), süzme sebze çorbaları, laktozsuz protein shake (20 g/porsiyon), yumurta akı püresi; günlük 40–60 g protein. Faz 3 — Yumuşak Katı (Gün 3–7): Haşlanmış yumurta, humus, avokado, buharda balık, yumuşak peynir, yulaf lapası; öğün başına 150–200 kcal, 3 ana + 2 ara öğün. Faz 4 — Normal Katı (Hafta 2–24): Standart yapılandırılmış diyet, öğün başına 200–250 kcal, 25–30 g yüksek biyolojik değerli protein. Sıvı-katı ayrımı zorunlu (yemekten 30 dk önce, 60 dk sonra sıvı alınmaz). Karbonatlı içecek, alkol, yüksek fruktoz yasak. Günlük hedef: 1200–1400 kcal, 90–100 g protein, 25–30 g lif, minimum 2 L su. Mikronutrient desteği: multivitamin, D3 2000 IU, B12 1000 mcg haftalık, kadın hastalarda demir bisglisinat 25 mg, omega-3 1000 mg.
Karar; hedeflenen kilo kaybı miktarı, etki süresi beklentisi, yabancı cisim toleransı ve iş-yaşam koşullarına göre verilir. Kilo verme botoksu tercih edilir: %6–12 TBWL hedefi yeterli olan, 4–6 aylık kısa etki penceresi isteyen, yabancı cisim tolere edemeyecek profil, yüksek reflü riski, aktif iş yaşamı, düşük bulantı toleransı, hızlı işe dönüş isteyenler. Mide balonu tercih edilir: %12–17 TBWL gibi daha yüksek kilo kaybı hedefi olan, 6–12 aylık uzun etki penceresi isteyen, cerrahi öncesi hepatik steatoz azaltma köprülemesi gereken (BMI >45), somut yabancı cisim motivasyonu isteyen hastalar. İkinci basamak alternatif olarak ESG (Endoskopik Sleeve Gastroplasti); daha kalıcı anatomik hacim azalması hedefleyen, BMI 30–40 aralığında, cerrahiden kaçınan ancak uzun vadeli (18–24 ay) anlamlı kilo kaybı (%15–20 TBWL) isteyen hastalar için değerlendirilir. Kesin öneri, multidisipliner ekiple bireysel risk-fayda analizi sonucunda yapılır.
Türkiye'de kilo verme botoksu 2026 itibarıyla özel merkezlerde uygulanan elektif bir işlemdir. Fiyat; kullanılan toksin markası (Botox®, Dysport®, Xeomin®), toplam doz (300–500 IU), diyetisyen paketi, 6 aylık takip programı, laboratuvar ve kontrol endoskopisinin dahil olup olmaması ile merkez konumuna göre değişir. SGK ve büyük özel sağlık sigortaları bu işlemi 'kozmetik/elektif' sınıflandırdığı için genel geri ödeme kapsamına almaz. Ancak Tip 2 diyabet, obstrüktif uyku apnesi veya NAFLD gibi eşlik eden metabolik hastalıkların medikal dokümantasyonu ile bazı özel sigorta poliçelerinden kısmi ödeme sağlanabilir. Fiyat teklifini doğrudan uygulayıcı gastroenterolog ile net şekilde alın; ayrıca 6 aylık diyetisyen takibi, psikolojik destek, kontrol endoskopisi, laboratuvar ve olası sequential GLP-1 farmakoterapisinin pakete dahil olup olmadığını sorgulayın. En az %5 TBWL sağlanamazsa kısmi iade opsiyonu sunan merkezleri tercih etmek risk paylaşımı açısından mantıklıdır.
Editoryal Not (2026): Bu içerik; ASGE 2025 kılavuzu, IFSO 2026 konsensus, ASMBS 2026 pozisyon belgesi ve Cochrane 2025 sistematik derlemesine dayalı olarak hazırlanmıştır. Bilgiler eğitim amaçlıdır ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Kilo verme botoksu kararı; multidisipliner ekip (gastroenterolog, endokrinolog, diyetisyen, psikiyatr) tarafından bireysel risk-fayda analizi ile verilmelidir.